Czy wykonawca może domagać się wypłacenia zaliczki ?

Marek Okniński
09.04.2021 17:01
A A A
wypłacenia zaliczki - nowa ustawa Pzp

wypłacenia zaliczki - nowa ustawa Pzp

W przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy wykonawca może oczekiwać płatności częściowych lub zaliczki.

Celem wprowadzenia do systemu zamówień publicznych instytucji zaliczki było ułatwienie Wykonawcom pozyskiwania środków finansowych na realizację zamówienia. Taka forma rozliczeń, wymaga z jednej strony wyłożenia środków finansowych pozostających w dyspozycji Zamawiającego, co ogranicza go w możliwości obracania nimi i generowania dodatkowego zysku, z drugiej strony, umożliwia mu dyscyplinowanie i monitorowanie terminowej i oszczędnej realizacji udzielonego zamówienia przez Wykonawcę. Korzystanie z tego instrumentu przez Zamawiających może w sposób korzystny wpłynąć na ilość i jakość realizowanych zamówień, jednakże obawa przed nadużywaniem dobrodziejstwa tej instytucji przez nierzetelnych Wykonawców, zdaje się skutecznie marginalizować jej praktyczne zastosowanie.

Warto wskazać, że pojęcie zaliczki nie zostało zdefiniowane zarówno na gruncie ustawy Prawo zamówień publicznych, jak również w innych przepisach prawa. Pojęciu temu najbliższa jest regulacja zawarta w art. 743 k.c. zgodnie, z którą w przypadku, gdy wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki. Zaliczkę należy odróżnić od instytucji zadatku, uregulowanego w art. 394 k.c, pociągającego za sobą inne skutki prawne, niż wpłata zaliczki.

W przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy wykonawca może oczekiwać płatności częściowych lub zaliczki.

W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2020 r. zaliczka w zamówieniach publicznych miała w pełni charakter fakultatywny.

Obecnie, zgodnie z art. 443 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych[1], zamawiający płaci wynagrodzenie w częściach, po wykonaniu części umowy, lub udziela zaliczki na poczet wykonania zamówienia, w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy, przy czym zaliczka nie może być mniejsza niż 5% wynagrodzenia należnego wykonawcy. Zamawiający może udzielić kolejnych zaliczek, pod warunkiem, że wykonawca wykaże, że wykonał zamówienie w zakresie wartości poprzednio udzielonych zaliczek.

Ponadto zamawiający może żądać od wykonawcy wniesienia zabezpieczenia zaliczki w jednej lub kilku następujących formach:

1) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej z tym, że zobowiązanie kasy jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym;

2) gwarancjach bankowych;

3) gwarancjach ubezpieczeniowych;

4) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości;

5) w wekslach z poręczeniem wekslowym banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej;

6) przez ustanowienie zastawu na papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego;

7) przez ustanowienie zastawu rejestrowego na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2018 r. poz. 2017).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku, gdy wartość zaliczki przekracza 20% wysokości wynagrodzenia wykonawcy, zamawiający zobowiązany jest do żądania od wykonawcy wniesienia zabezpieczenia zaliczki.

Ponieważ ustawodawca nadał zamawiającemu uprawnienie[2] do określenia w umowie formy lub form zabezpieczenia zaliczki a także sposób jego wniesienia i zwrotu to należy przyjąć, że wykonawca nie ma uprawnień do wymagania od zamawiającego, aby zmienił formę zabezpieczenia na inną niż wskazane w trakcie prowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

                                                                                                          Autor: Marek Okniński

[1] Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2019 ze zm.)

[2] art. 442 ust. 5 Prawa zamówień publicznych