Wprowadzenie płatności częściowych jest istotną zmianą w umowie

Kiedy zmiana umowy może być uznana za istotną?

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym „zmiana istotna" to zmiana, która powoduje, że charakter umowy zmienia się w sposób istotny w stosunku do pierwotnej umowy. Zwłaszcza, jeżeli zmiana:

• wprowadza warunki, które, gdyby zostały zastosowane w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to wzięliby w nim udział lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy;
• narusza równowagę ekonomiczną stron umowy na korzyść wykonawcy, w sposób nieprzewidziany w pierwotnej umowie;
• w sposób znaczny rozszerza albo zmniejsza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy;
• polega na zastąpieniu wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia, nowym wykonawcą w przypadkach innych niż wskazane w ustawie PZP.

Uwzględniając powyższy katalog, uznać należy, że zmiana warunków płatności lub zmiana (wydłużenie) terminu realizacji umowy o zamówienie publiczne, stanowi zmianę istotną w rozumieniu przepisów PZP.

Orzecznictwo w utrwalony sposób przyjmuje, że termin realizacji zamówienia jest jednym z elementów wpływających na ilość wykonawców zainteresowanych ubieganiem się o uzyskanie danego zamówienia.

Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2019 r. (sygn. akt: I GSK 1139/18) stwierdził, że „termin wykonania umowy zawieranej w wyniku realizacji procedury zamówień publicznych jest jej istotnym elementem, ponieważ jest jednym z czynników cenotwórczych, jakie przedsiębiorcy biorą pod uwagę, przygotowując ofertę".

Wprowadzenie częściowych płatności jest zmianą istotną umowy o wykonanie zamówienia publicznego

Uwzględniając piśmiennictwo w zakresie zamówień publicznych, przyjąć należy, że wprowadzenie etapowej płatności za realizację przedmiotu umowy już po jej podpisaniu może zostać uznane za zmianę istotną.

Powyższe wynika z faktu, że wprowadzenie częściowych płatności może zostać potraktowane jako zmiana bezpośrednio wpływająca na zwiększenie liczby podmiotów zainteresowanych ubieganiem się o uzyskanie zamówienia publicznego, lub wpływającą na cenę realizacji zamówienia.

W związku z powyższym w przypadku gdy zamawiający nie przewidział płatności częściowych na etapie prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, nie powinien wprowadzać płatności częściowych na etapie realizacji umowy, w tym w sytuacji przedłużenia czasu wykonania zamówienia.