Zakład Ubezpieczeń Społecznych publikuje dane z raportu za I półrocze 2026 roku. W porównaniu z I półroczem 2025 roku liczba wykonawców umów o dzieło wzrosła z 201,9 tys. do 203,7 tys. osób.
W pierwszym półroczu 2026 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło 519,6 tys. formularzy RUD, czyli o 4,2 tys. więcej, niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Choć liczba samych dokumentów nieznacznie wzrosła (o 0,81 proc.), to spadła ogólna liczba zgłoszonych w nich umów o dzieło – wyniosła 609,3 tys. (spadek o 1,2 proc.).
Od 2021 roku jest obowiązek informowania ZUS o umowach o dzieło. Przez 5 lat działalności rejestru zmienił się sposób, w jaki zlecający przekazują dokumenty.
– Blisko 93 proc. wszystkich formularzy RUD w pierwszym półroczu tego roku trafiło do nas drogą elektroniczną przez platformę PUE/eZUS. To blisko 483 tysiące dokumentów – informuje Beata Kopczyńska, rzeczniczka ZUS w województwie śląskim. – Dla porównania, w 2021 roku z tego cyfrowego rozwiązania korzystało niespełna 84 proc. zgłaszających. Wzrost o ponad 9 punktów procentowych jasno pokazuje, że przedsiębiorcy ze Śląska i całego kraju cenią swój czas i stawiają na szybki, elektroniczny kontakt z urzędem - dodaje.
Umowa o dzieło na jeden dzień
27,88 proc. wszystkich umów o dzieło trwało dokładnie jeden dzień, a ponad 61 proc. umów nie trwało dłużej niż 9 dni.
Średnia długość wszystkich umów jest znacznie dłuższa i wynosi 39 dni, ale statystyka wyraźnie pokazuje, że umowy o dzieło często służą do realizacji krótkich, konkretnych zadań. I najczęściej o to w takiej umowie chodzi.
Umowy o działo są najczęściej podpisywane z osobami w wieku 30-39 lat. Pojawiają się w większości w branżach kreatywnych, technologicznych i specjalistycznych. To właśnie tutaj stosunkowo często można wskazać konkretny efekt pracy - projekt, tekst, zdjęcie, opracowanie, program czy inne dzieło.
Ponad połowa wykonawców pracowała w jednym z trzech sektorów: informacja i komunikacja (22,7 proc.), działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (17,7 proc.) lub działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją (14,8 proc.). Największy udział podmiotów zgłaszających umowy o dzieło przypada na województwo mazowieckie (26,77 proc.), stąd była ponad jedna czwarta wszystkich zgłaszających. Na drugim miejscu jest województwo śląskie (10,6 proc.), a trzecim – małopolskie (10,38 proc.).
Jeden formularz, jedna umowa
Na jednym formularzu RUD zlecający może wykazać maksymalnie 10 umów z danym wykonawcą. Przedsiębiorcy najczęściej zgłaszają pojedyncze kontrakty – aż 79,15 proc. formularzy zawierało tylko jedną umowę. Formularze zawierające 10 umów to 5,16 proc. ogółu. To aż o 20,1 proc. mniej, niż rok wcześniej.
W kwietniu do ZUS wpłynęło najwięcej, bo 95,7 tys. formularzy na 112,5 tys. umów. Najmniej zgłoszeń odnotowano w lutym (75,3 tys. formularzy).
W I półroczu 2026 roku cudzoziemcy stanowili 6,68 proc. wykonawców umów o dzieło. W tej grupie najwięcej, bo 3/4, to obywateli Ukrainy i Białorusi, ale rejestrowano również umowy z osobami z Jamajki, Botswany oraz Kenii.
Umowa o dzieło i jej specyfika
Umowa o dzieło służy wykonaniu określonego dzieła, czyli uzgodnionego rezultatu. Może nim być np. projekt graficzny, tekst, fotografia, opracowanie czy program komputerowy. Sama nazwa umowy nie przesądza jednak o jej charakterze - ważne jest to, czego faktycznie dotyczy.
Od umowy o dzieło co do zasady nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Oznacza to, że wykonawca nie jest z tej umowy objęty ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym czy wypadkowym.
Wynagrodzenie z umowy o dzieło nie powiększa konta emerytalnego w ZUS. Sama umowa nie daje też prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Dlatego osoba, która utrzymuje się wyłącznie z umów o dzieło, powinna sprawdzić, czy ma ubezpieczenie z innego tytułu.