Projekt nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym zakłada kompleksową reformę systemu komunikacji w Polsce. Celem zmian jest likwidacja wykluczenia transportowego i zapewnienie mieszkańcom całego kraju lepszego dostępu do pracy, szkół, urzędów i placówek ochrony zdrowia.
Autorem projektu nowelizacji jest Ministerstwo Infrastruktury. - Projekt nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym w sposób fundamentalny zmienia filozofię organizacji publicznego transportu zbiorowego w Polsce - informuje resort.
Zmiany są coraz bliżej - 17 lipca Sejm przyjął projekt nowelizacji. Teraz zajmie się nim Senat, a następnie – po zakończeniu prac parlamentarnych – znajdzie się na biurku prezydenta.
Najważniejsze założenia reformy publicznego transportu zbiorowego
W trakcie konsultacji projekt uzyskał pozytywne opinie części organizacji branżowych, m.in. przedstawicieli rynku autobusowego i ekspertów zajmujących się transportem publicznym. Wskazywali, że Polska od lat potrzebowała odejścia od modelu, w którym organizacja komunikacji była wyłącznie fakultatywnym zadaniem samorządów. Jednocześnie zwracano uwagę, że same przepisy nie wystarczą, potrzeba stabilnego systemu finansowania przewozów.
Reforma ma objąć cały kraj oraz wszystkie szczeble samorządu terytorialnego. Głównym celem zmian jest przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu, w szczególności na obszarach wiejskich. Model, w którym organizacja transportu zależała przede wszystkim od decyzji poszczególnych samorządów, zostanie zastąpiony systemem gwarantującym minimalny poziom usług transportowych.
- Oznacza to przejście od działań doraźnych do systemowego budowania dostępności transportowej na terenie całego kraju - zapewnia ministerstwo.
Wprowadzony zostanie ogólnopolski standard dostępności do komunikacji zbiorowej. Zakłada on określenie minimalnej częstotliwości połączeń: co najmniej czterech par połączeń w dni robocze oraz co najmniej dwóch par połączeń w dni wolne od pracy pomiędzy stolicą województwa a siedzibami powiatów, a także pomiędzy siedzibami powiatów i gmin.
Projekt przewiduje również zapewnienie mieszkańcom możliwości dojazdu, w ramach danej gminy, do miejscowości, w których znajdują się obiekty użyteczności publicznej, takie jak budynki administracji publicznej, placówki kultury, oświaty czy opieki zdrowotnej.
Marszałkowie województw będą koordynatorami
Projekt wprowadza także instytucję integratora przewozów na poziomie marszałka województwa. Do jego zadań należeć będzie koordynacja różnych rodzajów transportu zbiorowego oraz tworzenie schematu sieci komunikacyjnej na poziomie powiatów i województwa.
Ustawa tworzy ramy prawne umożliwiające organizowanie przez gminy przejazdów na żądanie jako uzupełnienia tradycyjnych przewozów autobusowych, zwłaszcza na obszarach o mniejszej gęstości zaludnienia i ograniczonej dostępności transportowej.
Proponowane przepisy umożliwią również integrację różnych gałęzi transportu, w tym transportu kolejowego i autobusowego, a także ich powiązanie z transportem lotniczym i wodnym.
Projekt przewiduje także obowiązek tworzenia i udostępniania rozkładów jazdy w formie cyfrowej. Rozwiązanie to zwiększy dostępność informacji dla pasażerów, ułatwi planowanie podróży oraz przyczyni się do wzrostu popularności korzystania z komunikacji zbiorowej w Polsce. Zdaniem ekspertów obowiązkowe cyfrowe rozkłady jazdy są niezbędnym krokiem do stworzenia ogólnopolskich wyszukiwarek połączeń i integracji biletowej.
W pracach brali udział eksperci
Przygotowanie projektu poprzedziły prace ekspertów. Na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury konsorcjum czterech politechnik: Politechniki Poznańskiej, Politechniki Gdańskiej, Politechniki Śląskiej i Politechniki Warszawskiej stworzyło raport „Analiza skali wykluczenia komunikacyjnego na obszarze Polski wraz z rekomendacjami zmian legislacyjnych w kontekście publicznego transportu zbiorowego", który przedstawia skalę wykluczenia komunikacyjnego w Polsce. Badanie stanowi pierwszą w historii kompleksową ocenę skali zjawiska. Analiza objęła około 97–99 proc. kursów publicznego transportu zbiorowego, w poszczególnych województwach.
Z raportu jednoznacznie wynika, że mimo uruchomienia kilka lat temu Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych problem wykluczenia transportowego dotyka blisko 30 proc. mieszkańców Polski. To około 10 mln osób, które nadal mają problem, by dotrzeć do pracy, szkoły czy lekarza.
- Jeżeli chcemy skutecznie przeciwdziałać wykluczeniu komunikacyjnemu, wspierać rozwój lokalny oraz zapewnić równe szanse mieszkańcom miast, miasteczek i obszarów wiejskich, konieczne jest wzmocnienie całego systemu publicznego transportu zbiorowego - mówił wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec.
Powołano Zespół Ekspercki ds. przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu. Uczestniczyli w nim eksperci zewnętrzni, przedstawiciele środowiska naukowego, specjaliści zajmujący się transportem publicznym oraz reprezentanci jednostek samorządu terytorialnego. Dzięki temu możliwe było połączenie wiedzy naukowej z praktycznymi doświadczeniami organizatorów transportu.
- Zespół przeprowadził kompleksową diagnozę funkcjonowania transportu publicznego w Polsce. Przeanalizowano obowiązujące przepisy prawa, zidentyfikowano główne bariery oraz określono najważniejsze potrzeby mieszkańców. Na tej podstawie opracowano rekomendacje, które stały się fundamentem projektu nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym - informuje Ministerstwo Infrastruktury.