Dwa lata po powodzi Wody Polskie podsumowują skalę odbudowy. Na usuwanie szkód oraz poprawę ochrony przeciwpowodziowej wydano setki milionów złotych. Trwa m.in. wykup nieruchomości.
Minęły dwa lata od powodzi, która we wrześniu 2024 roku dotknęła południową i zachodnią Polskę, powodując ogromne straty w infrastrukturze hydrotechnicznej, korytach rzek oraz majątku Wód Polskich. Łączna wartość szkód oszacowana była na ponad 1,2 mld zł.
Od pierwszych dni po przejściu fali wezbraniowej Wody Polskie prowadzą kompleksowe działania naprawcze i modernizacyjne, których celem jest nie tylko usunięcie skutków żywiołu, ale także zwiększenie odporności na przyszłe ekstremalne zjawiska pogodowe.
Wody Polskie wydają miliony złotych na usuwanie szkód
Do końca 2025 roku Wody Polskie zrealizowały inwestycje o łącznej wartości blisko 612,5 mln zł, to około 51 proc. wartości zinwentaryzowanych szkód. Po uwzględnieniu przedsięwzięć zaplanowanych na 2026 rok, których wartość wynosi 123,4 mln zł, łączna kwota wykonanych prac osiągnie niemal 736 mln zł, czyli około 61 proc. szacowanych kosztów odbudowy.
Wody Polskie podsumowują, że w latach 2024-2025 zakończono 592 zadania związane z usuwaniem skutków powodzi. Obejmowały one m.in.
- udrażnianie koryt rzek i potoków;
- naprawy wałów przeciwpowodziowych;
- odbudowę urządzeń wodnych oraz modernizację zbiorników wodnych i infrastruktury hydrotechnicznej.
Prace prowadzone były zarówno w trybie interwencyjnym, zaraz po przejściu powodzi, jak i w ramach długofalowej odbudowy systemu ochrony przeciwpowodziowej.
- Naszym celem jest nie tylko usunięcie skutków powodzi, ale przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców i odporności regionów na przyszłe ekstremalne zjawiska pogodowe. Konsekwentnie realizujemy ten plan, inwestując w rozwiązania, które będą chronić ludzi, środowisko i lokalne gospodarki przez kolejne lata – podkreśla Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.
Intensywna odbudowa po powodzi
Na obszarze Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach już w 2024 roku zrealizowano 88 priorytetowych zadań o wartości 5,9 mln zł obejmujących 21 powiatów i 45 gmin. W 2025 roku zakończono kolejne 170 przedsięwzięć o wartości 88,7 mln zł. Łącznie działania objęły kilkadziesiąt samorządów.
W 2026 roku RZGW w Gliwicach prowadzi lub przygotowuje do realizacji 32 kolejne zadania o wartości przekraczającej 45 mln zł. Obejmują one m.in. odbudowę i umacnianie koryt rzek, usuwanie zatorów i odsypisk, naprawy wałów przeciwpowodziowych, remonty urządzeń wodnych, przeglądy infrastruktury przeciwpowodziowej oraz odtwarzanie terenów zielonych i dokumentacji technicznej.
Jeszcze większy zakres prac realizowany jest na obszarze Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, obejmującym Dolny Śląsk, Opolszczyznę, Ziemię Lubuską oraz Wielkopolskę.
W 2024 roku zakończono tam 189 pilnych zadań o wartości ponad 97 mln zł. Do końca 2025 roku zrealizowano kolejne 185 zadań o wartości blisko 430 mln zł. Prace objęły ponad 120 gmin i 48 powiatów, a działania prowadzone były zarówno na największych rzekach regionu, takich jak Odra, Nysa Kłodzka, Biała Głuchołaska, Biała Lądecka, Bóbr czy Barycz, jak również na licznych mniejszych ciekach wodnych.
Do najważniejszych przedsięwzięć należały odbudowa zbiornika Międzygórze wraz z udrożnieniem potoku Wilczka, przywrócenie przepustowości Nysy Kłodzkiej oraz odtworzenie potoku Kamienica, dopływu rzeki Morawka. Łączna wartość robót wykonanych w regionie w latach 2024-2025 przekroczyła 527 mln zł, a wraz z zadaniami planowanymi do realizacji do końca 2027 roku osiągnie ponad 722 mln zł.
W samym 2026 roku na obszarze RZGW we Wrocławiu realizowane będą 53 kolejne zadania o wartości ponad 74 mln zł.
Bezpieczniejsza przyszłość
Program wykupu nieruchomości zniszczonych lub poważnie uszkodzonych przez powódź pozwolił wielu rodzinom rozpocząć nowy etap życia i stał się jednym z najważniejszych elementów wsparcia mieszkańców dotkniętych skutkami żywiołu.
– Ochrona życia i zdrowia mieszkańców jest naszym priorytetem. Dlatego konsekwentnie realizujemy zasadę „odsunąć ludzi od powodzi", wskazaną przez ekspertów opracowujących Program Redukcji Ryzyka Powodziowego dla zlewni Nysy Kłodzkiej. Na wykupy nieruchomości położonych na terenach szczególnie zagrożonych powodzią państwo zabezpieczyło aż 800 mln zł do 2034 roku. To pokazuje skalę naszego zaangażowania i długofalowe podejście do budowy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego – mówi Mateusz Balcerowicz.
Realizacja zapisów Specustawy Przeciwpowodziowej 3.0 praktycznie dobiegła końca. Na 111 nieruchomości przewidzianych do wykupu w 2025 roku Wody Polskie nabyły 76 nieruchomości. Na konta właścicieli trafiło blisko 77 mln zł.
Wykupy objęły nieruchomości położone m.in. w Bardzie, Krosnowicach, Żelaźnie, Ołdrzychowicach Kłodzkich, Radochowie, Jugowicach, Stroniu Śląskim, Kłodzku oraz Lądku-Zdroju.
Rekordowa kwota wykupu jednej nieruchomości wyniosła 4 878 116 zł, natomiast średnia wartość wykupu to około 1,5 mln zł.
W 2026 roku Wody Polskie wykupiły kolejne 30 nieruchomości za około 30 mln zł. Ostatni akt notarialny został podpisany 10 września 2026 roku.
W bieżącym roku zaplanowano wykup 35 nieruchomości. W jednym przypadku właściciel zrezygnował z udziału w programie. W pozostałych sprawach występują przeszkody formalno-prawne, związane m.in. z nieuregulowanym stanem własności lub brakiem możliwości kontaktu ze współwłaścicielami. Po wyjaśnieniu tych kwestii kolejne umowy będą sukcesywnie podpisywane, a zawarcie następnej planowane jest już w przyszłym tygodniu.
Odrębne zasady obowiązują w przypadku wykupów prowadzonych na podstawie art. 258a ustawy Prawo wodne. W tym przypadku decyzję o kwalifikacji nieruchomości do wykupu podejmują eksperci Wód Polskich, oceniając m.in. poziom zagrożenia powodziowego oraz lokalizację obiektów na terenach zalewowych. Dotychczas na tej podstawie wykupiono dziewięć nieruchomości, w tym osiem w Krosnowicach oraz jedną w Żelaźnie. Łączna kwota wypłacona właścicielom wyniosła około 24 mln zł. Program został rozpisany do 2034 roku.
Program wykupów wpisuje się w założenia przygotowywanego Studium Redukcji Ryzyka Powodziowego w zlewni Nysy Kłodzkiej opracowywanego przez zespół ekspertów pod kierownictwem prof. Janusza Zaleskiego.
Jednym z kluczowych elementów dokumentu jest strategia „Odsunąć ludzi od powodzi", zakładająca ograniczanie zabudowy na terenach szczególnie zagrożonych zalaniem oraz stopniową relokację mieszkańców z obszarów wysokiego ryzyka.
Eksperci wskazują, że przez dekady na terenach zalewowych rozwijała się zabudowa mieszkaniowa i usługowa, często bez uwzględnienia ryzyka powodziowego. W efekcie kolejne powodzie powodowały ogromne straty materialne oraz zagrożenie dla mieszkańców.
Inwestycje na Dolnym Śląsku
Dolny Śląsk znajduje się obecnie w centrum największego programu inwestycji przeciwpowodziowych w Polsce. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu prowadzi obecnie 21 inwestycji o łącznej wartości około 1,3 mld zł.
Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest budowa wielofunkcyjnego zbiornika Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej. Obiekt będzie miał pojemność około 103 mln metrów sześciennych, z czego 49 mln metrów sześciennych stanowić będzie rezerwę przeciwpowodziową. Zakończenie inwestycji planowane jest około 2034 roku.
Równolegle trwają przygotowania do odbudowy zbiornika Stronie Śląskie. Po przeprowadzonych analizach podjęto decyzję o rozbiórce istniejącej zapory i budowie nowego obiektu spełniającego najwyższe współczesne standardy bezpieczeństwa. Rozpoczęcie robót budowlanych planowane jest na 2028 rok.
Istotnym elementem działań pozostaje również przygotowywane Studium Wykonalności Programu Redukcji Ryzyka Powodziowego w zlewni Nysy Kłodzkiej. Dokument wskaże najbardziej efektywne rozwiązania służące zwiększeniu bezpieczeństwa mieszkańców poprzez budowę nowych zbiorników przeciwpowodziowych, polderów, rozwój retencji naturalnej, renaturyzację rzek oraz unowocześnienie systemów prognozowania i ostrzegania. Zakończenie prac nad studium planowane jest w I kwartale 2027 roku.