Planowane są duże zmiany w spółdzielniach mieszkaniowych. Projekt zakłada większa prawa mieszkańców, wprowadza rejestr umów i kadencyjność zarządów. Zakłada też powrót do budowy mieszkań lokatorskich.
Reforma spółdzielczości mieszkaniowej wkroczyła w kolejny etap. Po wejściu w życie w styczniu 2026 r. tzw. małej nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, która m.in. ograniczyła możliwość stosowania pełnomocnictw na walnych zgromadzeniach, Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowało kolejny pakiet zmian.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (UD 311) został 17 września 2026 r. przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów i skierowany na posiedzenie Rady Ministrów.
Większa kontrola mieszkańców i transparentność spółdzielni
Jak przypomina Ministerstwo Rozwoju i Technologii, jednym z głównych celów projektu jest zwiększenie wpływu członków na funkcjonowanie spółdzielni oraz zapewnienie im szerszego dostępu do informacji o jej działalności.
Planowane zmiany to m.in.
- Zwiększenie uprawnień członków w zakresie dostępu do dokumentów spółdzielni. Prawo do otrzymania dokumentów uzyskają również właściciele lokali, którzy nie są członkami spółdzielni.
- Obowiązek prowadzenia wykazu umów zawieranych przez spółdzielnię.
- Możliwość uczestniczenia w walnym zgromadzeniu przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
- Spółdzielnie liczące więcej niż 500 członków będą zobowiązane do prowadzenia strony internetowej.
- Kadencyjność zarządów – projekt zakłada maksymalnie pięcioletnią kadencję, bez ograniczenia liczby kadencji. Ma to zwiększyć odpowiedzialność organów spółdzielni przed jej członkami.
- Osiem milionów Polek i Polaków żyje dziś w mieszkaniach zarządzanych przez spółdzielnie mieszkaniowe. Majątek spółdzielni jest majątkiem prywatnym wszystkich jej członków, dlatego muszą mieć oni pewność, że zarząd rzetelnie gospodaruje ich własnością. Z tego powodu wprowadzamy rejestr umów i zwiększamy dostęp do dokumentów spółdzielni - mówi wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski cytowany w komunikacie resortu.
Powrót do budowy mieszkań lokatorskich
Projekt zakłada stworzenie lepszych warunków do rozwoju budownictwa spółdzielczego. Jednym z założeń jest przywrócenie instytucji spółdzielczości lokatorskiej – w przypadku nowo ustanowionego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu nie będzie możliwości jego przekształcenia we własność.
Zmiany mają ułatwić spółdzielniom powrót do jednej z ich podstawowych funkcji, czyli budowy mieszkań lokatorskich. Projekt przewiduje także rozwiązania dotyczące lokali w budynkach posadowionych na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnym, w tym umożliwienie obrotu takimi lokalami.
Jak mówi Tomasz Lewandowski, zgodnie ze "Strategią mieszkaniową dla Polski", którą w marcu przedstawił minister Andrzej Domański, spółdzielnie mieszkaniowe mają zostać włączone do ogólnopolskiego programu budownictwa społecznego.
- Aby mogły ponownie skoncentrować się na jednej ze swoich podstawowych działalności – budowie mieszkań lokatorskich dla rodzin o umiarkowanych dochodach – musimy odbudować zaufanie między członkami a zarządami spółdzielni. Dlatego zwiększamy transparentność działalności spółdzielni i wprowadzamy obowiązkową kadencyjność zarządów - podkreśla Tomasz Lewandowski.
Szersze prawa członków i właścicieli lokali
Projekt przewiduje również przywrócenie członkostwa osobom, które utraciły je w wyniku zmian z 2017 r. Dotyczy to m.in. osób, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu w budynkach usytuowanych na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnym.
Określone w nim zostały czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, do których konieczne będzie podjęcie uchwały przez właścicieli lokali. Możliwe będzie także zastąpienie walnego zgromadzenia zebraniem przedstawicieli. Rozwiązanie to ma usprawnić funkcjonowanie większych spółdzielni mieszkaniowych.
Proponowane zapisy wzmacniają również mechanizmy kontroli działalności spółdzielni. Projekt zakłada obowiązek zrzeszania się spółdzielni mieszkaniowych w związkach rewizyjnych, których działalność statutowa dotyczy spółdzielczości mieszkaniowej.
Wprowadzona zostanie także możliwość zwrócenia się do Krajowej Rady Spółdzielczej o weryfikację określonych ustaleń zawartych w lustracji.