Jak zostać funkcjonariuszem Straży Granicznej? Nabór krok po kroku

Kto może zostać funkcjonariuszem Straży Granicznej 

Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (dalej: „u.SG"), służbę w Straży Granicznej może pełnić osoba, która łącznie spełnia następujące warunki:  

• posiada wyłącznie obywatelstwo polskie; 
• ma nieposzlakowaną opinię; 
• jest niekarana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; 
• korzysta w pełni z praw publicznych;  
• posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;  
• posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych podległych szczególnej dyscyplinie służbowej i jest gotowa tej dyscyplinie się podporządkować; 
• daje rękojmię zachowania tajemnicy zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.  

Postępowanie kwalifikacyjne można wszcząć także wobec kandydatów, którzy:  

• ukończyli 18 lat; 
• są uczniami ostatniej klasy szkoły ponadpodstawowej wskazanej w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. a, b i e ustawy – Prawo oświatowe; 
• w dniu rozpoczęcia postępowania nie mają jeszcze świadectwa potwierdzającego wymagane wykształcenie, ale muszą je dostarczyć przed przyjęciem do służby.  

Jak wygląda nabór – podstawowe postępowanie kwalifikacyjne 

Zwykłe postępowanie kwalifikacyjne (dla „typowego" kandydata) składa się z następujących etapów:  

1. Złożenie dokumentów: 

• podanie o przyjęcie do służby;
• kwestionariusz osobowy kandydata do służby w Straży Granicznej; 
• dokumenty potwierdzające wykształcenie i kwalifikacje zawodowe;
• dokumenty zawierające dane o uprzednim zatrudnieniu.  

2. Test wiedzy – zakres i sposób przeprowadzania reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 stycznia 2025 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Straży Granicznej. 

3. Test sprawności fizycznej – ma na celu ocenę sprawności motorycznej kandydata.  

4. Badanie psychologiczne – ocena predyspozycji psychicznych, w tym odporności na stres i przydatności do służby.  

5. Rozmowa kwalifikacyjna – pozwala ocenić motywację, postawę społeczną, sposób komunikacji i ogólne predyspozycje do służby.  

6. Ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby – badania lekarskie zakończone orzeczeniem o zdolności do służby w Straży Granicznej.  

7. Badanie psychofizjologiczne – ustawowe badanie mające na celu sprawdzenie m.in. rzetelności kandydata (badanie prowadzone w trybie określonym w przepisach wykonawczych).  

8. Sprawdzenie danych w rejestrach i ewidencjach – weryfikacja prawdziwości danych z kwestionariusza osobowego (m.in. karalności, zatrudnienia, itp.).  

9. Postępowanie sprawdzające w trybie ustawy o ochronie informacji niejawnych – prowadzone, jeśli kandydat nie ma odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa; ma ustalić, czy daje rękojmię zachowania tajemnicy.  

Za poszczególne etapy (wiedza, sprawność, rozmowa) przyznawane są punkty wg systemu określonego w załączniku do ww. rozporządzenia – np. test wiedzy do 10 pkt, rozmowa do 30 pkt, test sprawności do 6 pkt (łącznie 46 pkt).  

Podczas testu wiedzy, badania psychologicznego i psychofizjologicznego obowiązuje zakaz:  

• korzystania z pomocy innych osób;
• używania urządzeń do przekazu, odbioru lub zapisu informacji, lub niedopuszczonych materiałów pomocniczych, 
• zakłócania przebiegu tych czynności. 

Złamanie zakazu powoduje negatywny wynik danego etapu.  

Organ (komendant właściwy według art. 31 ust. 15 u.SG) może odmówić objęcia kandydata postępowaniem albo odstąpić od jego prowadzenia m.in. gdy:  

• kandydat nie złoży kompletu dokumentów;
• nie spełnia wymogów ustawowych (np. karalność, brak obywatelstwa, brak wykształcenia; 
• uzyska negatywny wynik choćby jednego z etapów (test wiedzy, sprawność, psycholog, rozmowa, badanie psychofizjologiczne, ustalenie zdolności, postępowanie sprawdzające); 
• zatai lub poda nieprawdziwe dane w kwestionariuszu;
• nie stawi się na któryś z przewidzianych etapów; 
• wystąpi brak potrzeb kadrowych SG lub kandydat zrezygnuje. 

Po negatywnym wyniku kandydat może ponownie przystąpić do naboru po upływie okresu określonego w rozporządzeniu (czas liczy się od dnia wystąpienia przyczyny odstąpienia).  

Postępowanie kończy się sporządzeniem listy kandydatów i jej zatwierdzeniem; dopiero z listy przyjmuje się do służby. Informacje o wynikach nie są informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.  

Nabór na stanowiska wymagające specjalistycznych kwalifikacji 

Dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie na stanowiska, na których wymagane są specjalistyczne kwalifikacje, wykształcenie, uprawnienia lub doświadczenie, postępowanie kwalifikacyjne jest uproszczone:  

Obejmuje etapy: 

• złożenia podania, kwestionariusza i dokumentów (wykształcenie, kwalifikacje, zatrudnienie); 
• badania psychologicznego;
• rozmowy kwalifikacyjnej (z uwzględnieniem wymagań danego stanowiska); 
• ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby; 
• badania psychofizjologicznego; 
• sprawdzenia danych w rejestrach; 
• ewentualnie postępowania sprawdzającego z ustawy o ochronie informacji niejawnych.  

W ocenie kandydata uwzględnia się posiadane kwalifikacje specjalistyczne, doświadczenie, uprawnienia istotne dla potrzeb kadrowych SG.  

Ułatwienia dla powracających do służby i absolwentów oddziałów mundurowych 

Ustawa przewiduje szczególne zasady naboru dla:  

Byłych funkcjonariuszy SG: 

• Jeśli złożą podanie przed upływem roku od zwolnienia – postępowanie obejmuje: dokumenty, rozmowę kwalifikacyjną, ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej, sprawdzenie danych w rejestrach i ewentualne postępowanie sprawdzające; nie ma testu wiedzy, testu sprawności ani badania psychofizjologicznego.  
• Jeśli złożą podanie po roku, ale w ciągu 5 lat – postępowanie jest szersze: dokumenty, badanie psychologiczne, rozmowa, ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej, badanie psychofizjologiczne, sprawdzenie danych i ewentualne postępowanie sprawdzające.  

Absolwentów oddziałów o profilu mundurowym (zgodnie z ustawą – Prawo oświatowe), którzy:  

• Złożą podanie przed upływem 3 lat od ukończenia takiego oddziału.
• Uzyskali pozytywny wynik testu sprawności fizycznej w ostatniej klasie szkoły. 

Wtedy ich postępowanie obejmuje: dokumenty, badanie psychologiczne, rozmowę kwalifikacyjną, ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej, badanie psychofizjologiczne, sprawdzenie danych oraz postępowanie sprawdzające (jeśli to konieczne). Test sprawności fizycznej nie jest już powtarzany, a poprzedni wynik jest uznany.  

Tacy kandydaci (powracający do służby oraz po oddziałach mundurowych), jeśli uzyskają pozytywne wyniki etapów, mają pierwszeństwo w przyjęciu do służby.  

Kto i jak organizuje nabór 

Postępowanie kwalifikacyjne zarządza i prowadzi: 

• Komendant Główny Straży Granicznej – dla kandydatów do Komendy Głównej SG;
• Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Straży Granicznej (WSSG) – dla kandydatów do WSSG; 
• Komendant Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej (BSWSG) – dla kandydatów do BSWSG; 
• komendant oddziału Straży Granicznej – dla kandydatów do danego oddziału SG (w tym na zasadach dla absolwentów oddziałów mundurowych); 
• komendanci ośrodków szkolenia Straży Granicznej oraz komendanci ośrodków SG – dla kandydatów do tych jednostek.