Praca w urzędzie gminy, starostwie powiatowym czy urzędzie marszałkowskim wymaga spełnienia określonych warunków i przejścia procedury naboru. Sprawdź, kto może zostać pracownikiem samorządowym, jakie wymagania musi spełnić kandydat i jak wygląda rekrutacja krok po kroku.
Pracownikiem samorządowym jest osoba zatrudniona w:
- urzędach marszałkowskich oraz wojewódzkich samorządowych jednostkach organizacyjnych;
- starostwach powiatowych oraz powiatowych jednostkach organizacyjnych;
- urzędach gmin, jednostkach pomocniczych gmin, gminnych jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych;
- biurach (ich odpowiednikach) związków jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowych zakładów budżetowych utworzonych przez te związki;
- biurach (ich odpowiednikach) jednostek administracyjnych jednostek samorządu terytorialnego.
Podstawowym aktem prawnym regulującym status pracowników samorządowych oraz postępowanie w przedmiocie zatrudnienia, a także prawa i obowiązki pracowników samorządowych jest ustawa z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135) (dalej: ustawa o pracownikach samorządowych).
Kto zatrudnia i dokonuje czynności z zakresu prawa pracy?
Czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za jednostki, wykonują:
- w urzędzie gminy – wykonuje wójt/burmistrz/prezydent miasta przy pomocy urzędu gminy; urząd jest aparatem pomocniczym organu i jednocześnie pracodawcą dla pracowników samorządowych;
- w starostwie powiatowym – zarząd powiatu wykonuje zadania przy pomocy starostwa powiatowego, które jest urzędem samorządowym zatrudniającym pracowników samorządowych,
- w urzędzie marszałkowskim – zarząd województwa wykonuje zadania przy pomocy urzędu marszałkowskiego, również zatrudniającego pracowników samorządowych.
Podstawowe warunki do spełnienia dla kandydata
Pracownikiem samorządowym może być osoba, która:
- jest obywatelem polskim (wyjątki przewiduje art. 11 ust. 2 i 3 ustawy o pracownikach samorządowych);
- ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;
- posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie wyboru lub powołania może być osoba, która spełnia powyższe wymagania oraz nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.
Z kolei pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na stanowisku urzędniczym może być osoba, która spełnia powyższe wymagania oraz dodatkowo:
- posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
- nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;
- cieszy się nieposzlakowaną opinią.
Pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na kierowniczym stanowisku urzędniczym może być osoba, która spełnia powyższe wymagania oraz dodatkowo:
- posiada co najmniej trzyletni staż pracy lub wykonywała przez co najmniej 3 lata działalność gospodarczą o charakterze zgodnym z wymaganiami na danym stanowisku;
- posiada wykształcenie wyższe w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce.
Jak przebiega nabór na stanowisko urzędnicze w urzędzie gminy, starostwie, urzędzie marszałkowskim?
Etap 1 – ogłoszenie o naborze.
Ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym (w tym kierowniczym) oraz o naborze kandydatów umieszcza się obowiązkowo:
- w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) jednostki samorządu terytorialnego;
- na tablicy informacyjnej w urzędzie (gminy, powiatu, województwa), w którym prowadzony jest nabór.
Treść ogłoszenia musi zawierać elementy wskazane w art. 13 ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych (m.in. nazwa jednostki, nazwa stanowiska, wymagania niezbędne i dodatkowe, zakres zadań, wykaz wymaganych dokumentów, termin i miejsce składania ofert).
Etap 2 – rozstrzygnięcie.
- Prowadzony jest konkurencyjny nabór, w którym komisja rekrutacyjna bada wiedzę, umiejętności i predyspozycje kandydatów (najczęściej test pisemny, rozmowa kwalifikacyjna, inna forma wskazana w regulaminie naboru danej jednostki).
- Komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne i w największym stopniu wymagania dodatkowe, i przedstawia ich kierownikowi jednostki (wójtowi, staroście, marszałkowi).
- Jeżeli wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostce jest niższy niż 6 proc., pierwszeństwo w zatrudnieniu (z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych) przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie tych pięciu najlepszych kandydatów.
- Z przeprowadzonego naboru sporządza się protokół, który – zgodnie z art. 14 ustawy o pracownikach samorządowych – zawiera m.in.:
- określenie stanowiska, liczbę kandydatów oraz imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów;
- liczbę ofert (w tym spełniających wymogi formalne);
- zastosowane metody i techniki naboru;
- uzasadnienie dokonanego wyboru;
- skład komisji przeprowadzającej nabór.
Etap 3 – podanie do publicznej wiadomości wyników naboru.
- Po zakończeniu naboru informacja o wyniku naboru jest niezwłocznie upowszechniana:
- na tablicy informacyjnej urzędu;
- w BIP – przez co najmniej trzy miesiące.
- Informacja ta zawiera m.in. nazwę i adres urzędu, nazwę stanowiska, imię i nazwisko wybranego kandydata, jego miejsce zamieszkania oraz uzasadnienie dokonanego wyboru lub niezatrudnienia żadnego kandydata.
Aby zostać pracownikiem urzędu gminy, starostwa powiatowego lub urzędu marszałkowskiego, trzeba spełnić ustawowe warunki z art. 6 ustawy o pracownikach samorządowych (obywatelstwo, pełnia praw publicznych, wymagane wykształcenie i kwalifikacje, niekaralność, nieposzlakowana opinia) oraz przejść otwarty, konkurencyjny nabór prowadzony według procedury z art. 13–15 wymienionej wyżej ustawy, opartej na zasadach otwartości, jawności i przejrzystości.
Ogłoszenia o naborze są publikowane w BIP oraz na tablicach ogłoszeń urzędów, a wybór kandydata musi zostać szczegółowo uzasadniony, i podany do publicznej wiadomości