Praca w ministerstwie, urzędzie wojewódzkim czy urzędzie skarbowym może oznaczać zatrudnienie w korpusie służby cywilnej. Kto może ubiegać się o takie stanowisko, gdzie szukać ofert i jak wygląda nabór?
Praca w ministerstwie, urzędzie wojewódzkim, urzędzie skarbowym, czy innej jednostce administracji rządowej może wiązać się z zatrudnieniem w korpusie służby cywilnej. Jego zadaniem jest zapewnienie zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa.
Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady zatrudnienia jest ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2008 r. poz. 590), (dalej: ustawa). Trzeba przy tym odróżnić pracownika służby cywilnej, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, od urzędnika służby cywilnej, którego stosunek pracy opiera się na mianowaniu. Rozróżnienie to wprowadza art. 3 ustawy.
Kto może pracować w służbie cywilnej?
Podstawowe wymagania określa art. 4 ustawy o służbie cywilnej. Kandydat musi korzystać z pełni praw publicznych, nie może być prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, powinien posiadać kwalifikacje wymagane na konkretnym stanowisku oraz cieszyć się nieposzlakowaną opinią.
Ustawa określa również wymagania dotyczące obywatelstwa. Zasady zatrudniania osób nieposiadających obywatelstwa polskiego regulują art. 4 i 5 ustawy. Na stanowiskach związanych z wykonywaniem władzy publicznej lub ochroną generalnych interesów państwa wymagane jest obywatelstwo polskie.
Nie ma natomiast jednego poziomu wykształcenia wymaganego dla wszystkich stanowisk. Kandydat musi posiadać kwalifikacje określone dla stanowiska, o które się ubiega.
Gdzie szukać ofert?
Nabór organizuje dyrektor generalny właściwego urzędu, co wynika z art. 26 ust. 1 ustawy.
Informacje o wolnych stanowiskach są upowszechniane w sposób określony w art. 28 ustawy. Ogłoszenie pozwala kandydatowi ustalić m.in., jakie wymagania są niezbędne, jakie kwalifikacje mają charakter dodatkowy, jakie zadania wykonywane są na stanowisku oraz jakie dokumenty trzeba przedstawić.
W praktyce, kandydat powinien dokładnie odróżnić wymagania niezbędne od dodatkowych. Niespełnienie wymagania niezbędnego zasadniczo eliminuje możliwość zakwalifikowania kandydata.
Jak przebiega nabór?
Jedną z podstawowych zasad służby cywilnej jest otwartość i konkurencyjność naboru.
Po złożeniu dokumentów przez kandydata urząd weryfikuje spełnienie przez niego wymagań formalnych. Kolejne etapy zależą od charakteru stanowiska. Kandydaci mogą być poddawani testom wiedzy, zadaniom praktycznym, sprawdzianom kompetencji lub rozmowie kwalifikacyjnej.
Nie istnieje więc jeden identyczny „test do urzędu" obowiązujący we wszystkich naborach. Metody powinny być dostosowane do stanowiska i umożliwiać wyłonienie osób najlepiej spełniających wymagania określone w ogłoszeniu.
Z przeprowadzonego naboru sporządza się protokół na zasadach wynikających z art. 30 ustawy.
Kto zostaje wybrany?
Komisja wyłania najlepszych kandydatów spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu wymagania dodatkowe.
Ponadto, jeżeli wskaźnik zatrudnienia takich osób w danym urzędzie jest niższy niż 6 proc., kandydat z niepełnosprawnością znajdujący się w gronie najlepszych kandydatów korzysta z pierwszeństwa w zatrudnieniu na zasadach określonych w art. 29a ust. 2 ustawy.
Informacja o wyniku naboru jest następnie upowszechniana przez umieszczenie jej w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w biuletynie urzędu, oraz w biuletynie kancelarii.
Pierwsza praca w służbie cywilnej
Osoba podejmująca po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej jest co do zasady zatrudniana na czas określony i odbywa służbę przygotowawczą.
Zasady odbywania służby przygotowawczej regulują art. 35–38 ustawy o służbie cywilnej. Służba przygotowawcza ma przygotować pracownika do prawidłowego wykonywania obowiązków i kończy się odpowiednią oceną lub egzaminem przewidzianym ustawą.
Nie oznacza to jeszcze uzyskania statusu mianowanego urzędnika służby cywilnej.
Jak zostać urzędnikiem mianowanym?
Ustawa rozróżnia zwykłe zatrudnienie w korpusie od mianowania w służbie cywilnej. Warunki ubiegania się o mianowanie określa przede wszystkim art. 40 ustawy.
Co do zasady kandydat musi być pracownikiem służby cywilnej, posiadać odpowiedni staż w służbie cywilnej, tytuł zawodowy magistra lub równorzędny, znać jeden z wymaganych języków obcych oraz spełniać wymagania dotyczące obowiązku obrony Ojczyzny.
Standardowo wymagany jest co najmniej trzyletni staż pracy w służbie cywilnej. Za zgodą dyrektora generalnego do postępowania można przystąpić wcześniej, jednak nie przed upływem dwóch lat pracy.
Kandydat przechodzi następnie postępowanie kwalifikacyjne prowadzone przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej (KSAP), podczas którego sprawdzana jest wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zadań służby cywilnej. Zasady postępowania określają art. 41–43 ustawy oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej.
Szczególna ścieżka uzyskania mianowania przewidziana jest również dla absolwentów Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.