Służba Ochrony Państwa odpowiada za ochronę najważniejszych osób i obiektów w Polsce. Kandydaci, którzy chcą wstąpić do formacji, muszą spełnić określone wymagania i przejść wieloetapowe postępowanie kwalifikacyjne.
Służba Ochrony Państwa jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją, której podstawowym zadaniem jest ochrona najważniejszych osób i obiektów w państwie oraz rozpoznawanie i zapobieganie przestępstwom skierowanym przeciwko nim. Zasady przyjmowania funkcjonariuszy określa przede wszystkim ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (ustawa o SOP).
Kto może zostać funkcjonariuszem SOP?
Wymagania wobec kandydatów określa art. 68 ustawy o SOP. Służbę może pełnić osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, korzystająca z pełni praw publicznych i mająca nieposzlakowaną opinię. Kandydat nie może być prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
Wymagane jest co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe. Kandydat musi również mieć zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacji uzbrojonej, być gotowy do podporządkowania się dyscyplinie służbowej oraz dawać rękojmię zachowania tajemnicy zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.
Ustawa o SOP wyklucza ponadto osoby, które pełniły służbę zawodową, pracowały lub współpracowały z określonymi organami bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990.
Jak rozpoczyna się rekrutacja?
Szczegółową procedurę określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15 marca 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w SOP.
Postępowanie prowadzone jest w formie konkursu. Kandydat składa podanie o przyjęcie do służby, kwestionariusz osobowy oraz dokumenty potwierdzające wykształcenie, kwalifikacje zawodowe i dotychczasowe zatrudnienie lub służbę.
Pierwszy etap postępowania
Ustawa dzieli postępowanie kwalifikacyjne na dwa etapy (art. 69 ustawy o SOP). Pierwszy obejmuje złożenie wymaganych dokumentów oraz rozmowę kwalifikacyjną, której celem jest ustalenie predyspozycji kandydata do służby.
Rozmowa, podobnie jak kolejne sprawdziany, jest punktowana. Przepisy przewidują również dodatkowe punkty za określone wykształcenie i umiejętności przydatne w SOP.
Drugi etap – testy i badania
Drugi etap jest znacznie bardziej rozbudowany. Kandydat przystępuje do testu wiedzy, badań psychologicznych oraz testu sprawności fizycznej. Test wiedzy dotyczy w szczególności funkcjonowania administracji publicznej, bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz zadań i organizacji SOP.
Sprawność fizyczna oceniana jest poprzez ćwiczenia określone szczegółowo w rozporządzeniu. Wyniki testu wiedzy, sprawności fizycznej i rozmowy kwalifikacyjnej podlegają ocenie punktowej. Za te trzy elementy można uzyskać łącznie maksymalnie 44 punkty.
Sprawdzenie kandydata i komisja lekarska
Rekrutacja do SOP obejmuje również sprawdzenie prawdziwości danych zawartych w kwestionariuszu w odpowiednich rejestrach, ewidencjach i kartotekach.
Kandydat podlega także postępowaniu sprawdzającemu na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych i musi uzyskać wymagane poświadczenie bezpieczeństwa.
Jego zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustala właściwa komisja lekarska, podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Ustawa o SOP przewiduje ponadto badanie psychofizjologiczne. Kandydat może być również poddany badaniu na obecność w organizmie środka odurzającego lub innej podobnie działającej substancji.
Kiedy rekrutacja kończy się negatywnie?
Negatywny wynik wymaganych badań lub czynności albo niepoddanie się im powoduje zakończenie postępowania wobec kandydata. Komendant SOP może również odmówić dalszego prowadzenia rekrutacji m.in. w razie niespełnienia wymagań ustawowych, złożenia niekompletnych dokumentów, podania nieprawdziwych danych albo gdy dalsze postępowanie nie znajduje uzasadnienia w potrzebach kadrowych SOP.
Podsumowanie
Droga do służby w SOP wymaga nie tylko odpowiedniego wykształcenia i sprawności fizycznej. Kandydat przechodzi rozmowę kwalifikacyjną, test wiedzy, badania psychologiczne, test sprawności fizycznej, weryfikację danych, postępowanie sprawdzające, komisję lekarską oraz badanie psychofizjologiczne.
Postępowanie kończy się oceną, czy kandydat spełnia warunki do pełnienia służby oraz czy posiada odpowiednie predyspozycje i jest przydatny do służby w Służbie Ochrony Państwa.