Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane

Irena Skubiszak-Kalinowska
16.10.2014 , aktualizacja: 16.10.2014 09:32
A A A
Opis przedmiotu zamówienia należy do czynności związanych z przygotowaniem postępowania o zamówienie publiczne i stanowi nieodłączny oraz podstawowy element treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Precyzyjna deskrypcja, co konkretnie ma zostać zakupione, jest jednocześnie obowiązkiem, jak i uprawnieniem zamawiającego.
Określenie przedmiotu zamówienia jest o tyle istotne, że wpływa ono na prawidłowe oszacowanie wartości zamówienia a poprzez to - implikuje również wybór przez zamawiającego odpowiedniej procedury. Ustawa Pzp w artykułach 29-31 (art. 31 bezpośrednio dotyczy robót budowlanych) precyzuje zasady, według jakich zamawiający zobowiązany jest to uczynić.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę Czytelnika na okoliczność, iż dnia 20 lutego 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 października 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi, która wprowadziła bardzo istotne zmiany w definicji robót budowlanych. Problematyka ta wykracza jednak poza przedmiotowy zakres niniejszego opracowania, dlatego osoby szerzej zainteresowane tematyką odsyłam do poniższych publikacji . Dla potrzeb niniejszego artykułu należy zaznaczyć, iż nowelizacja ta nie miała wpływu na treść relewantnych aktów wykonawczych.

Opis przedmiotu zamówienia - regulacje ogólne

Tytułem wstępu, warto dokonać rozróżnienia częstokroć mylonych pojęć, tj. "opisu przedmiotu zamówienia" oraz "określenia przedmiotu zamówienia". "Opis przedmiotu zamówienia ma dwojakie znaczenie: po pierwsze, pozwala na identyfikację przedmiotu zamówienia, po drugie - spełnia doniosłą funkcję normatywną jako składnik specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Przez określenie przedmiotu zamówienia należy rozumieć skrótowe zdefiniowanie przedmiotu (skrótowe wskazanie, co jest przedmiotem zamówienia ".

Najbardziej ogólnym przepisem dotyczącym opisu przedmiotu zamówienia, odnoszącym się zarówno do dostaw i usług, jak i do robót budowlanych, jest art. 29 ustawy Pzp. Zobowiązuje on zamawiającego do jego dokonania w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Opis przedmiotu zamówienia służy jednocześnie zamawiającemu, jak i wykonawcom - z jednej strony określa rzeczywiste potrzeby zamawiającego, z drugiej zaś pozwala wykonawcom realnie wycenić ofertę. Dlatego też nie może on być ogólny, szacunkowy i niedookreślony, a także nie powinien przenosić na wykonawców składających oferty ciężaru jego dookreślenia . Natomiast przepis art. 29 ust. 2 stanowi, iż przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję.

W swojej działalności orzeczniczej Krajowa Izba Odwoławcza wielokrotnie odwoływała się do przepisów art. 29, dokonując jednocześnie ich interpretacji.

W wyroku z dnia 26 czerwca 2008 r Izba stwierdziła, iż:

"obowiązkiem zamawiającego, zgodnie z art. 29 ust. 1 Pzp, jest dokonanie opisu przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Stosownie do ust. 2 tego artykułu, przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję".

Natomiast istota art. 29 ust. 2 została zawarta m.in. w wyroku z dnia 25 marca 2010 r. , gdzie KIO podkreśliła, że:

"z przepisu art. 29 ust. 2 Pzp wynika wprost zakaz dokonywania opisu przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. Zakazane jest więc dokonywanie opisu przedmiotu zamówienia nie tylko w taki sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję, wskazując na konkretny produkt, ale i taki, który potencjalnie mógłby wpłynąć na ograniczenie konkurencji na rynku. Zakaz ten nie oznacza jednak konieczności nabycia przez zamawiającego dostaw, usług czy robót budowlanych nieodpowiadających jego potrzebom, zarówno co do jakości, funkcjonalności czy wymaganych parametrów technicznych, a jedynie nakazuje dopuścić konkurencję między wykonawcami mogącymi spełnić postawione wymogi w odniesieniu do przedmiotu zamówienia bez ograniczania dostępu do zamówienia (...). Zamawiający ma prawo określić przedmiot zamówienia w sposób zapewniający uzyskanie oczekiwanego efektu, gdyż « ustawodawca pozostawił zamawiającemu możliwość precyzowania cech przedmiotu zamówienia w sposób chroniący jego zobiektywizowany interes  » ".

Wyjątek od reguły wynikającej z art. 29 ust. 1 ustanowiony został w ust. 3. Stanowi on, iż przedmiotu zamówienia nie można opisywać przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, chyba że jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia i zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, a wskazaniu takiemu towarzyszą wyrazy "lub równoważny". Niemniej jednak, mając na uwadze fakt, iż przepis ten ma charakter wyjątkowy, może być on stosowany tylko w ściśle określonych sytuacjach - jeżeli jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia lub gdy zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, a opisowi towarzyszą wyrazy "lub równoważne".

Z bogatego orzecznictwa KIO w tym zakresie wynika, iż zamawiający powinien przy dopuszczeniu składania ofert równoważnych precyzyjnie określić parametry techniczne i wymogi jakościowe (tzw. parametry równoważności).

Zamawiający ma prawo określić przedmiot zamówienia w sposób zapewniający uzyskanie oczekiwanego efektu.

Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane

Jak już wskazano powyżej, art. 29 ustawy Pzp wyznacza ogólne ramy tworzenia przez zamawiającego opisu przedmiotu zamówienia. Choć jego zapisy są zrozumiałe, to ich stosowanie w praktyce rodzi problemy, w szczególności w postępowaniach na roboty budowlane. Trudności powstają już podczas próby przełożenia koncepcji zamawiającego-inwestora (sprecyzowanej zarówno od strony technicznej, jak i ukierunkowanej na konkretne walory estetyczne), na zdefiniowane i ujęte w ramy języka prawnego zapisy dokumentacji projektowej. Dodatkowo sama ustawa nakłada na zamawiającego kolejne obostrzenia.

Art. 31 ust. 1 wskazuje, iż zamawiający opisuje przedmiot zamówienia na roboty budowlane za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych. Natomiast ust. 2 stanowi, iż jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych (w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane; dalej "ustawa Pb"), zamawiający opisuje przedmiot zamówienia za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego. Uszczegółowienie zakresu i formy programu funkcjonalno-użytkowego (a także dwóch wcześniej wspomnianych rodzajów dokumentacji) znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (dalej "Rozporządzenie").

Zgodnie z §2 Rozporządzenia przewiduje się wspólną ogólną formę dla dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego. Dokumentacje te są odrębnymi opracowaniami, w których wydziela się tomy zgodnie z przyjętą systematyką podziału robót budowlanych. W każdym tomie wszystkie strony powinny być trwale spięte i opatrzone numeracją.

Dokumentacje projektowe oraz specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych (opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane w postępowaniach "na wybuduj")

Rozporządzenia w §3 w sposób ogólny określa, iż to zamawiający ustala zakres dokumentacji projektowej, biorąc pod uwagę tryb udzielania zamówienia publicznego oraz wymagania dotyczące postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych wynikające z prawa budowlanego. Jednak §4 Rozporządzenia wskazuje minimalną zawartość dokumentacji projektowej ustalanej przez zamawiającego oraz dokonuje rozróżnienia tejże dokumentacji w zależności, czy dla wykonania robót budowlanych objętych zamówieniem wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, czy też nie.

Zobacz także