Odstąpienie od trybów konkurencyjnych ze względu na prawa wyłączne

Marek Okniński
14.08.2020 08:30
A A A
Ustawa Pzp

Ustawa Pzp (fot.Shutterstock)

Ochrona praw wyłącznych nie może wynikać z zawartej umowy, w której zamieszczone były postanowienia o ochronie tych praw.

Zamawiający może udzielić zamówienia w trybie z wolnej ręki, jeśli dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów[1].

Wobec powyższego dla zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki nie wystarczy wykazać, że dostawa, usługa lub robota budowlana jest chroniona prawami wyłącznymi. Konieczne jest również wykazanie, że przedmiot zamówienia może być wykonany wyłącznie przez jednego wykonawcę. Przyczyny związane z ochroną praw wyłącznych wynikających z odrębnych przepisów, uzasadniające udzielenie zamówienia bez przeprowadzenia procedury konkurencyjnej, muszą mieć charakter zasadniczy, tak by można było wykazać, że podjęcie prac przez innego wykonawcę jest ze względu na ochronę praw wyłącznych rzeczywiście niemożliwe, a nie tylko utrudnione, i że ta niemożliwość ma charakter nieprzezwyciężalny[2].

Ochrona praw wyłącznych nie może wynikać z zawartej umowy, w której zamieszczone były postanowienia o ochronie tych praw.

Źródeł tej ochrony należy poszukiwać w ustawie, a nie w stosunku zobowiązaniowym (umowie zawartej uprzednio przez zamawiającego, który po jej zrealizowanie zamierza kontynuować współpracę w wyniku udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki).

Prawami wyłącznymi w rozumieniu art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo zamówień publicznych są m.in. prawa własności rzeczy, a także prawa własności intelektualnej (prawa autorskie, patenty, wzory użytkowe, znaki towarowe). Zakres prawa wyłącznego musi obejmować wyłączne uprawnienie (z wyłączeniem innych osób) do korzystania z rzeczy lub innego dobra. W przypadku przesłanki "związanej z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów" zamawiający musi wykazać, że nie istnieją dostawy, usługi lub roboty budowlane mogące zastąpić dostawy, usługi lub roboty budowlane objęte prawem wyłącznym, spełniające określone potrzeby zamawiającego.

Zamawiający musi zatem udowodnić, że tylko wykonawca zaproszony do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki jest w stanie świadczyć dostawy, usługi lub roboty budowlane stanowiące przedmiot zamówienia publicznego udzielanego w związku z ochroną praw wyłącznych przynależnych wykonawcy zamówienia.

                                                                                              Autor: Marek Okniński  

[1] patrz: art. 67 ust. 1 pkt. 1 lit. b) ustawy Prawo zamówień publicznych

[2] patrz: uchwała KIO z dnia 31 grudnia 2010 r., KIO/KD 105/10