Czy wykonawca ubiegający się o zamówienie publiczne musi ujawnić informacje o nałożonych karach umownych w odpowiedzi na zapytanie zamawiającego?

Ubiegając się o zamówienie publiczne wykonawca – w odpowiedzi na zapytania zamawiającego – ma obowiązek poinformować o nałożonych karach umownych.Nie ma natomiast podstaw do informowania o przypadkach, w których istniały możliwości nałożenia kary, ale ostatecznie nie doszło do ich nałożenia przez poprzednich zamawiających.  

Zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.) zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który, z przyczyn leżących po jego stronie, w znacznym stopniu lub zakresie nie wykonał lub nienależycie wykonał albo długotrwale nienależycie wykonywał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego lub umowy koncesji, co doprowadziło do wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy, odszkodowania, wykonania zastępczego lub realizacji uprawnień z tytułu rękojmi za wady. 

W związku z powyższym w składanym na żądanie zamawiającego oświadczeniu wykonawca zawsze musi podać informację o nałożonych karach umownych w związku z realizacją poprzednich zamówień publicznych – obowiązek podania takiej informacji jest wiążący również, gdy wykonawca kwestionuje nałożenie kar bądź się z nimi nie zgadza. 

Wyrok Sądu Najwyższego ogranicza prawo zamawiających do wykluczania wykonawców z powodu możliwości naliczenia kary umownej.  

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.10.2025 r. sygn. akt: NSKP 19/24 stwierdził, że "…co do zasady wykonawca składający ofertę w ramach zamówienia publicznego powinien w JEDZ umieścić informację, iż zostały na niego nałożone kary umowne lub odszkodowania albo podobne należności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania kontraktu. Bez znaczenia na tym etapie postępowania jest, czy nałożenie kary umownej albo nakaz zapłaty odszkodowania były zasadne i słuszne, czy nie". 

Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku czytamy, że: "Jeżeli kara umowna nie została nałożona, a jedynie były takie możliwości czy zagrożenie, to nie ma obowiązku wykazywania tego w formularzu oświadczenia, gdy na dzień jego składania do nałożenia kary nie doszło. Fakt prowadzenia korespondencji dotyczącej zamiaru nałożenia takiej kary nie musi zatem być wykazywany przez składającego ofertę. I tym samym wykonawcy nie można zarzucić podania nieprawdy. Skoro ustalono, że do nałożenia kary umownej nigdy nie doszło".