Wcielenia doradców restrukturyzacyjnych

Jerzy Sławek
14.06.2021 08:15
A A A
doradca restrukturyzacyjny - syndyk

doradca restrukturyzacyjny - syndyk (fot.Shutterstock)

Posiadanie licencji doradcy restrukturyzacyjnego uprawnia osobę, która ja posiada lub spółkę prawa handlowego, w której zarządzie zasiadają takie osoby do pełnienia rozmaitych funkcji w postępowaniach sądowych i pozasądowych.

Posiadanie licencji doradcy restrukturyzacyjnego uprawnia osobę, która ja posiada lub spółkę prawa handlowego, w której zarządzie zasiadają takie osoby do pełnienia rozmaitych funkcji w postępowaniach sądowych i pozasądowych. Najbardziej znanym wcieleniem doradcy restrukturyzacyjnego jest funkcja syndyka w postepowaniach upadłościowych. Dla porządku należy wyjaśnić, że tytułem zawodowym jest „doradca restrukturyzacyjny", zaś syndykiem jest się jedynie po wyznaczeniu do tej funkcji w konkretnym postępowaniu. Zatem doradca restrukturyzacyjny, który nie prowadzi żadnych postępowań upadłościowych nie jest syndykiem. W dużym uproszczeniu możemy powiedzieć, że syndykiem jest podmiot wyznaczony przez Sąd upadłościowy w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości niewypłacalnego dłużnika. Syndyk działa w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego, co oznacza, że zaciągając jakiekolwiek zobowiązania na rzecz masy upadłości nie odpowiada za te zobowiązania własnym majątkiem a jedynym źródłem ich pokrycia jest masa upadłości lub upadły podmiot. Nie dotyczy to wyrządzonej przez syndyka szkody, gdyż tu zasady odpowiedzialności syndyka są zmodyfikowane. Każdy syndyk na gruncie obowiązujących przepisów powinien posiadać polisę ubezpieczeniową od odpowiedzialności cywilnej, dostosowaną do wartości majątku zarządzanych przez niego mas upadłości. Złożenie dowodu posiadania tej polisy jest jedną z pierwszych czynności, jaką wykonuje syndyka w danym postępowaniu, składając przy tym oświadczenie, że nie jest podmiotem ustawowo powiązanym z upadłym. Granice takich powiązań wyznacza ustawa Prawo upadłościowe, zaś celem takiej regulacji jest jak największa transparentność postępowań. Zadania syndyka w postepowaniach upadłościowych są różnorodne, jednak cele działalności syndyka można określić dwojako. W postępowaniach upadłościowych dotyczących przedsiębiorców celem działalności syndyka jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu, jeśli racjonalne względy na to pozwolą także zachowanie upadłego przedsiębiorstwa. W postępowaniach upadłościowych dotyczących osób fizycznym nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów), główny cel działalności syndyka jest nieco inny i jest nim oddłużenie niewypłacalnego konsumenta przy zachowaniu praw wierzycieli do ich zaspokojenia. Pierwszoplanowym celem jest tutaj jednak umorzenie zobowiązań konsumenta. Syndyk działa na podstawie postanowienia o ogłoszeniu upadłości, które jest natychmiast wykonalne i do swojej mocy prawnej nie wymaga uprawomocnienia się. Wynagrodzenie syndyka jest ustalane przez Sąd a w toku postępowania dotyczącego przedsiębiorców, ma on prawo do pobierania zaliczek na wynagrodzenie. Bezpośrednim przełożonym syndyka, nadzorującym jego pracę jest w postępowaniach przedsiębiorców i konsumentów ze znacznym majątkiem i stopniem skomplikowania sprawy Sędzia – komisarz. W prostych postępowaniach konsumenckich zniesiono ten organ nadzorczy i nie jest już ustanawiany Sędzia- komisarz. Nie znaczy to, że działalność syndyka jest pozbawiona kontroli. Ustawa o licencji syndyka przewiduje możliwość dowolnej kontroli doradcy restrukturyzacyjnego przez Służbę Ministra Sprawiedliwości, dlatego też udział syndyka w postępowaniach, nawet bez nadzoru komisarskiego, powinien dawać rękojmie rzetelnego ich przeprowadzenia. Działalność syndyka w konkretnym postępowaniu kończy się po jego prawomocnym umorzeniu lub zakończeniu zaś w postepowaniach dotyczących konsumentów, po uprawomocnieniu się postanowienia o ustaleniu planu spłat lub umorzeniu zobowiązań. W toku postepowania upadłościowego może się tak zdarzyć, że syndyk zostanie odwołany lub zmieniony.  W pierwszej sytuacji do czasu uprawomocnienia się postanowienia o odwołaniu syndyka, jego działania przejmuje zarządca sądowy

Po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy, zanim zostanie rozpoznany tenże wniosek, Sąd może zabezpieczyć majątek dłużnika poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego lub tymczasowego zarządcy przymusowego. To kolejne funkcje, do których może być powołana osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego (lub odpowiednia spółka prawa handlowego). Rolą tymczasowego nadzorcy sądowego jest przekazanie Sądowi upadłościowemu rzetelnych informacji o stanie majątkowym dłużnika, wobec którego złożono wniosek upadłościowy a także zabezpieczenie by w okresie bezpośrednio poprzedzającym ogłoszenie upadłości nie doszło do wyprowadzania majątku dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli. Nie oznacza to w żadnym razie, że tymczasowy nadzorca powinien blokować wszelkie czynności rozporządzające majątkiem. Powinien w tym zakresie zachować się racjonalnie i nie blokować dłużnikowi możliwości regulowania np. bieżących zobowiązań wobec pracowników, podmiotów publicznoprawnych, czy tez innych zobowiązań niezbędnych do utrzymania substancji przedsiębiorstwa do czasu rozstrzygnięcia wniosku upadłościowego. Jeśli dłużnik nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, Sąd może w okresie rozpoznawania wniosku upadłościowego odebrać dłużnikowi zarząd nad majątkiem ustanawiając doradcę restrukturyzacyjnego, jako zarządcę tymczasowego.

Postępowania upadłościowe to jednak tylko część funkcji, które może pełnić doradca restrukturyzacyjny.  Szereg funkcji doradca wypełnia w postępowaniach restrukturyzacyjnych, gdzie na podstawie postanowienia Sądu restrukturyzacyjnego pełni rolę nadzorcy sądowego lub zarządcy oraz w postępowaniach przed otwarciem role tymczasowego nadzorcy sądowego oraz zarządcy tymczasowego. W postępowaniach restrukturyzacyjnych pozasądowych doradca jest też nadzorcą układu a na okres jego wykonania – nadzorca wykonania układu. Tutaj także obowiązuje reżim obowiązkowego ubezpieczenia OC doradcy oraz transparentność, co do ograniczenia powiązań z dłużnikiem. To jednak nie wszystkie „wcielenia" możliwe dla osoby posiadającej licencje doradcy restrukturyzacyjnego. Kolejną funkcję, jaką pełnić może doradca restrukturyzacyjny uregulował Kodeks Postepowania Cywilnego. Jest nią możliwość działania, jako pełnomocnik w postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych. Podobnie jak adwokat czy radca, doradca restrukturyzacyjny jest ustawowo upoważniony do prowadzenie tych spraw w imieniu mocodawcy. Niezależnie od tego KPC przewiduje także role doradcy restrukturyzacyjnego w egzekucji przez zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym. Wówczas zarządca na podstawie postanowienia Sądu Cywilnego jest osoba zarządzającą tymi aktywami. Analogiczne rozwiązanie jest możliwe w postępowaniu zabezpieczającym z KPC i także w tym postępowaniu doradca restrukturyzacyjny może sprawować funkcję zarządcy. Od niedawna również na gruncie przepisów Kodeksu Postępowania Karnego doradca restrukturyzacyjny może być powoływany do pełnienia funkcji zabezpieczenia wykonania orzeczenia w postępowaniu karnym poprzez ustanowienie przymusowego zarządu przedsiębiorstwa i wyznaczenie zarządcy.

                                                                          Autor: Jerzy Sławek