Partnerzy serwisu:
Zamawiający musi dokładnie zbadać, czy może wykluczyć z postępowania o udzielenie zamówienia wykonawcę z powodu "drobnych nieprawidłowości" czy "uchybień o niewielkiej skali lub znaczeniu". Co za tym przemawia?

Z tego artykułu dowiesz się:

  1. Kiedy wykluczenie z przetargu może być uznane za nieproporcjonalne?
  2. Czy drobne nieprawidłowości powinny prowadzić do wykluczenia wykonawcy?
  3. Czy na zamawiającym ciąży powinność należytego uzasadnienia swojego działania?

Ustawa Prawo zamówień publicznych ogranicza obligatoryjność wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w odniesieniu do okoliczności wskazanych w art. 109 ust. 1 pkt. 1 – 5 i pkt. 7, jeżeli wykluczenie byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne, w szczególności, gdy kwota zaległych podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne jest niewielka albo sytuacja ekonomiczna lub finansowa wykonawcy, jest wystarczająca do wykonania zamówienia.

Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 19 kwietnia 2022 r. (sygn. akt: KIO 907/22) podniosła, że użyte przez ustawodawcę w art. 109 ust. 3 Prawa zamówień publicznych określenie „w sposób oczywisty nieproporcjonalne" jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym. Pozostawia to siłą rzeczy po stronie Zamawiającego pewien zakres uznaniowości, czy w konkretnym wypadku określony stan faktyczny uzasadnia stwierdzenie, że zachodzi oczywista nieproporcjonalność wykluczenia wykonawcy z postępowania.

Wskazówki interpretacyjne w powyższym zakresie zawiera motyw 101 preambuły dyrektywy 2014/24/UE, gdzie wskazano, iż „Stosując fakultatywne podstawy wykluczenia, instytucje zamawiające powinny zwracać szczególną uwagę na zasadę proporcjonalności. Drobne nieprawidłowości powinny jedynie w wyjątkowych okolicznościach prowadzić do wykluczenia wykonawcy. Powtarzające się przypadki drobnych nieprawidłowości mogą jednak wzbudzić wątpliwości co do wiarygodności wykonawcy, co może uzasadniać jego wykluczenie."

Ustawodawca krajowy z kolei, jako przykładowe sytuacje oczywistej nieproporcjonalności wykluczenia wskazał na przypadek, gdy kwota zaległych podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne jest niewielka albo, gdy sytuacja ekonomiczna lub finansowa wykonawcy jest wystarczająca do wykonania zamówienia.

Z powyższego wynika wniosek, że zastosowanie art. 109 ust. 3 ustawy Pzp będzie możliwe w szczególności, gdy podstawą wykluczenia będą pewne drobne nieprawidłowości czy uchybienia o niewielkiej skali lub znaczeniu. Należy także mieć na uwadze, że w art. 109 ust. 3 ustawy Pzp mowa jest o sytuacjach, kiedy wykluczenie wykonawcy z postępowania byłoby nieproporcjonalne w sposób oczywisty, czyli ta nieproporcjonalność musiałaby być rażąca, widoczna na pierwszy rzut oka, prowadzić do obiektywnie nieuzasadnionego pokrzywdzenia wykonawcy. W przypadku zaistnienia podstaw wykluczenia wskazanych w art. 109 ust. 1 ustawy Pzp zasadą jest wykluczenie wykonawcy, a możliwość odstąpienia od tego działania w oparciu o art. 109 ust. 3 ustawy Pzp jest tutaj wyjątkiem od tej zasady. Podkreślić bowiem należy, że zamawiający – dokonując oceny czy wykluczenie wykonawcy byłoby w danym przypadku oczywiście nieproporcjonalne – musi respektować również inne zasady rządzące systemem zamówień publicznych, w tym zasadę równego traktowania wykonawców.

Ocena dokonywana przez instytucję zamawiającą nie może być zatem oceną dowolną, musi znajdować ona obiektywne uzasadnienie w okolicznościach stanu faktycznego i musi zostać dokonana z poszanowaniem zasad ogólnych wskazanych w art. 16 i 17 ustawy Pzp. Ponadto instytucja zamawiająca, decydując się na odstąpienie od wykluczenia wykonawcy z postępowania w oparciu o art. 109 ust. 3 ustawy Pzp, musi być w stanie wykazać, że w danym przypadku mamy do czynienia z oczywistą nieproporcjonalnością wykluczenia. Na gruncie zasady przejrzystości i zasady równego traktowania wykonawców na zamawiającym ciąży w takim przypadku powinność należytego uzasadnienia swojego działania i zakomunikowania jego motywów wykonawcom uczestniczącym w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

            Autor: Marek Okniński

[1]  patrz: art. 109 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.).

  • Kto decyduje o zwiększeniu budżetu inwestycji?

    Zamówienia publiczne
    Marek Okniński
    Decyzja o ewentualnym zwiększeniu pierwotnie zakładanej kwoty na sfinansowanie zamówienia zależy tylko i wyłącznie od zamawiającego.
    Kto decyduje o zwiększeniu budżetu inwestycji?
  • Zakup tonerów w orzecznictwie KIO

    toner
    Marek Okniński
    W konsekwencji orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej, dbając o zapewnienie zasad uczciwej konkurencji wśród przedsiębiorców ubiegających się o uzyskanie zamówienia publicznego na dostarczenie tuszy/tonerów istotnie wpływa na ograniczenie zakupu nowych materiałów eksploatacyjnych (nie regenerowanych).
    Kryteria oceny ofert przetargowych
  • Wezwanie wykonawców do przedstawienia dokumentów przetargowych

    Zamówienia publiczne
    Marek Okniński
    Zamawiający ma prawo do wezwania wykonawców do złożenia wszystkich dokumentów i oświadczeń potwierdzających, że nie podlegają oni wykluczeniu z przetargu.
    Wezwanie wykonawców do przedstawienia dokumentów przetargowych