Czy komornik może zająć emeryturę "Mama 4+"?

Podstawa prawna egzekucji z emerytury "Mama 4+"

Zgodnie z art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego (kpc) podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli orzeczenie sądu lub inny dokument zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Komornik może prowadzić egzekucję tylko wobec osoby wskazanej w tym tytule i z jej majątku. 

W przypadku świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) egzekucja prowadzona jest zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: ustawa o FUS. 

To właśnie ta ustawa – w szczególności art. 139-141 – określa, jakie należności mogą być potrącane z emerytur, rent i innych świadczeń wypłacanych przez ZUS oraz w jakim zakresie. 

Kluczowe znaczenie ma art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, który stanowi: 
"Ze świadczenia, po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, dokonuje się potrąceń i egzekucji na zasadach określonych w przepisach emerytalnych". 

Oznacza to jednoznacznie, że egzekucja z emerytury "Mama 4+" jest dopuszczalna co do zasady, a nie stanowi wyjątku od reguły. Ustawodawca przesądził, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające traktuje się – w zakresie potrąceń – tak samo jak klasyczną emeryturę. 

Nie jest to zatem świadczenie całkowicie chronione, lecz objęte identycznymi ograniczeniami i zasadami jak emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 

Zakres dopuszczalnych potrąceń – przepisy ustawy o FUS 

Na podstawie art. 139 ust. 1 ustawy o FUS z emerytur i rent (a więc również z rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego) mogą być potrącane m.in.: 

1. świadczenia alimentacyjne; 
2. należności z tytułu odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub pielęgnacyjno-opiekuńczych; 
3. inne należności egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych; 
4. zaliczki pieniężne pobrane nienależnie;
5. nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub zasiłki rodzinne. 

Natomiast art. 140 ustawy o FUS określa granice tych potrąceń. Zgodnie z tym przepisem: 

• przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą wynosić maksymalnie 60 proc. wysokości świadczenia, 
• przy egzekucji innych należności – maksymalnie 25 proc. świadczenia, 
• a w każdym przypadku musi zostać zachowana kwota wolna od potrąceń, odpowiadająca 75 proc. najniższej emerytury, z wyjątkiem egzekucji alimentów. 

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające „Mama 4+" podlega egzekucji komorniczej 

Wbrew powszechnej opinii rodzicielskie świadczenie uzupełniające "Mama 4+" podlega egzekucji komorniczej na takich samych zasadach jak emerytura i renta z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 

Zgodnie z art. 9 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym oraz art. 139-141 ustawy o FUS komornik może prowadzić egzekucję z tego świadczenia, przy czym obowiązują ustawowe limity potrąceń i kwoty wolne od zajęcia. 

Nie jest to więc świadczenie całkowicie wyłączone spod egzekucji – przeciwnie, podlega jej w określonym zakresie, zwłaszcza gdy chodzi o należności alimentacyjne lub publicznoprawne. 

Podstawy prawne: 

• art. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1051), 

• art. 139-141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024  r. poz. 1631), 

• art. 776 i 833 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego.