Egzekucja komornicza z praw własności intelektualnej przedsiębiorcy - znak towarowy, patent, licencje, prawa autorskie, domena internetowa

Na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego prawa własności intelektualnej kwalifikowane są jako prawa majątkowe, a ich egzekucja odbywa się w trybie egzekucji z praw, a nie z rzeczy. Ma to zasadnicze znaczenie praktyczne, ponieważ komornik nie zajmuje fizycznego przedmiotu, lecz prawo przysługujące dłużnikowi, a skuteczność zajęcia zależy od prawidłowego ustalenia jego zakresu, zbywalności oraz podmiotów, wobec których prawo to wywołuje skutki. 

Egzekucja komornicza z prawa ochronnego na znak towarowy 

Prawo ochronne na znak towarowy jest klasycznym przykładem prawa własności intelektualnej, które może być przedmiotem egzekucji. Ma ono charakter majątkowy, jest zbywalne i może generować stałe przychody, chociażby w postaci opłat licencyjnych. Zajęcie znaku towarowego polega na objęciu egzekucją samego prawa ochronnego, jak również korzyści majątkowych z niego wynikających. Od momentu zajęcia przedsiębiorca traci możliwość swobodnego rozporządzania znakiem, nie może go sprzedać ani obciążyć, a zawieranie nowych umów licencyjnych staje się niedopuszczalne. 

Sprzedaż znaku towarowego w toku egzekucji wymaga ustalenia jego wartości, często z udziałem biegłego, i prowadzi do przeniesienia prawa na nabywcę, który wstępuje w miejsce dotychczasowego właściciela. Skutki takiej sprzedaży wykraczają poza sferę majątkową, ponieważ mogą prowadzić do utraty marki, z którą identyfikowana była działalność przedsiębiorcy. 

Egzekucja komornicza z patentu i innych praw własności przemysłowej

Podobne zasady odnoszą się do patentów oraz innych praw własności przemysłowej, takich jak prawa ochronne na wzory użytkowe czy prawa z rejestracji wzorów przemysłowych. Są to prawa zbywalne, podlegające egzekucji zarówno jako całość, jak i w zakresie korzyści majątkowych, które przynoszą. Egzekucja może więc obejmować nie tylko sam patent, lecz również opłaty licencyjne, a nawet roszczenia odszkodowawcze przysługujące przedsiębiorcy wobec podmiotów naruszających jego prawo wyłączne. 

Utrata patentu w wyniku egzekucji może mieć dla przedsiębiorcy szczególnie dotkliwe skutki, ponieważ często oznacza pozbawienie go przewagi technologicznej lub prawa do korzystania z kluczowego rozwiązania. 

Egzekucja komornicza z autorskich praw majątkowych 

Szczególnego omówienia wymagają prawa autorskie, które dzielą się na prawa osobiste i majątkowe. W postępowaniu egzekucyjnym znaczenie mają wyłącznie autorskie prawa majątkowe, ponieważ tylko one mają charakter zbywalny i podlegają egzekucji. Komornik może zatem objąć egzekucją wynagrodzenie autorskie, tantiemy lub prawa do korzystania z utworu na określonych polach eksploatacji. 

Autorskie prawa osobiste, takie jak prawo do autorstwa utworu czy do nienaruszalności jego treści, pozostają poza zakresem egzekucji jako prawa ściśle związane z osobą twórcy. W praktyce oznacza to, że egzekucja dotyczy wyłącznie ekonomicznego aspektu korzystania z utworu, a nie samego statusu twórcy. 

Egzekucja komornicza z licencji

Egzekucja z licencji zależy w dużej mierze od treści umowy licencyjnej. Jeżeli licencja ma charakter zbywalny, w szczególności gdy jest to licencja wyłączna, możliwe jest objęcie egzekucją samego prawa licencyjnego. Jeżeli natomiast umowa wprowadza zakaz przenoszenia licencji lub uzależnia jej cesję od zgody licencjodawcy, egzekucja z samego prawa może być niedopuszczalna. 

Nie wyklucza to jednak egzekucji z korzyści majątkowych osiąganych przez przedsiębiorcę na podstawie licencji, takich jak przychody z jej wykonywania. W praktyce to właśnie ten element bywa najczęściej przedmiotem zajęcia. 

Egzekucja komornicza z domeny internetowej 

Coraz większe znaczenie praktyczne ma egzekucja z domen internetowych. Domena nie jest rzeczą ani klasycznym prawem własności, lecz prawem majątkowym wynikającym z umowy zawartej z podmiotem prowadzącym rejestr domen. Przyjmuje się, że prawo do korzystania z domeny oraz do jej przeniesienia może być przedmiotem egzekucji. 

Zajęcie domeny polega na uniemożliwieniu jej zbycia lub cesji oraz na objęciu praw wynikających z umowy egzekucją, natomiast sprzedaż następuje poprzez przeniesienie tych praw na nabywcę z uwzględnieniem regulaminów właściwego rejestru. Domena, zwłaszcza o wysokiej rozpoznawalności, bywa jednym z najcenniejszych aktywów przedsiębiorcy działającego w internecie.

Skutki egzekucji z praw własności intelektualnej dla przedsiębiorcy 

Egzekucja z praw własności intelektualnej jest dla przedsiębiorcy szczególnie dotkliwa, ponieważ często dotyczy aktywów kluczowych dla prowadzonej działalności, takich jak marka, technologia czy rozpoznawalna domena. Utrata tych praw może prowadzić do istotnego osłabienia pozycji rynkowej, utraty źródeł przychodów, a w skrajnych przypadkach do niemożności dalszego prowadzenia działalności. 

Prawa własności intelektualnej przedsiębiorcy, w tym znaki towarowe, patenty, autorskie prawa majątkowe, licencje oraz domeny internetowe, mogą stanowić przedmiot egzekucji jako zbywalne prawa majątkowe. Egzekucja ta wymaga jednak szczególnej ostrożności i uwzględnienia przepisów szczególnych regulujących obrót tymi prawami, ponieważ jej skutki sięgają znacznie dalej niż sfera finansowa i mogą w sposób zasadniczy wpłynąć na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa.