Czy komornik może przeszukać miejsce, w którym dłużnik prowadzi działalność gospodarczą?

Jeżeli przedsiębiorca przechowuje tam majątek, dokumenty, narzędzia bądź urządzenia podlegające zajęciu, komornik może przeprowadzić przeszukanie na takich samych zasadach jak w mieszkaniu – pod warunkiem, że czynność ta jest niezbędna do skutecznej egzekucji. 

Zakres przeszukania w lokalu przedsiębiorcy 

Zakres uprawnień komornika w miejscu prowadzenia działalności jest szeroki i obejmuje możliwość: 

• otwarcia drzwi do lokalu lub pomieszczeń firmowych, 
• przeszukania całego zakładu, magazynu, biura, warsztatu, 
• sprawdzenia schowków, szaf, biurek, kontenerów, sejfów, 
• przeszukania rzeczy należących do dłużnika znajdujących się na terenie przedsiębiorstwa. 

Jeżeli przeszukanie pomieszczeń nie wystarczy, komornik może także – zgodnie z art. 814 § 1 – przeszukać odzież dłużnika i przedmioty, które ma przy sobie, jeżeli istnieje podejrzenie, że ukrywa on cenne ruchomości lub dokumenty. 

Przeszukanie poza mieszkaniem – ułatwienia w przedsiębiorstwie 

W stosunku do miejsca prowadzenia działalności gospodarczej obowiązuje szczególnie istotny przepis art. 814 § 3 kpc, który daje komornikowi szersze możliwości działania. 

Przeszukanie odzieży i przedmiotów, które dłużnik ma przy sobie, poza miejscem zamieszkania, w tym właśnie w przedsiębiorstwie, może zostać przeprowadzone: 

• bez zgody prezesa sądu, gdy czynność ma miejsce na terenie zakładu, biura lub przedsiębiorstwa, 
• natomiast zgoda sądu jest wymagana, tylko jeśli przeszukanie odzieży odbywa się poza miejscem prowadzenia działalności, mieszkaniem lub gospodarstwem. 

Kiedy komornik może prowadzić czynności w lokalu przedsiębiorcy – godziny i dni  

Art. 810 § 1 kpc wyraźnie określa czas, w którym komornik może wykonywać czynności egzekucyjne poza kancelarią: dni robocze, w godzinach 7:00-21:00. 

Czynności w godzinach nocnych lub w dni ustawowo wolne od pracy są dopuszczalne tylko za zgodą prezesa sądu rejonowego. 

W przypadku lokalu przedsiębiorstwa obowiązuje dodatkowa zasada z art. 810 § 2 kpc: 

• jeśli czynności rozpoczęte przed 21:00 mają być kontynuowane, komornik może je prowadzić dalej bez zgody prezesa, 
• zakaz przerywania nie dotyczy jedynie lokalu mieszkalnego, chyba że jest to jednocześnie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. 

Otwarcie lub przeszukanie mieszkania wymaga obowiązkowej asysty Policji, natomiast w przedsiębiorstwie obecność Policji nie jest obligatoryjna, chyba że dłużnik stawia opór lub zachodzi ryzyko naruszenia porządku. 

Przeszukanie pracowników, współpracowników i osób trzecich w lokalu firmy 

Jeżeli komornik zauważy, że dłużnik ukrywa majątek, przekazując go innym osobom – np. pracownikom – może przeszukać ich odzież i rzeczy, które mają przy sobie. Dotyczy to wyłącznie sytuacji, gdy komornik poweźmie uzasadnione podejrzenie, że doszło do ukrywania składników majątku. 

Przeszukanie osoby dłużnika lub pracowników musi być dokonane: 

• przez osobę tej samej płci, 
• w przypadku żołnierzy i funkcjonariuszy – w szczególnym trybie, w obecności Żandarmerii Wojskowej lub odpowiednich służb. 

Komornik może wejść i przeszukać miejsce prowadzenia działalności gospodarczej dłużnika, gdy: 

• przeszukanie jest konieczne do skutecznej egzekucji, 
• czynności odbywają się w dopuszczalnych godzinach, 
• istnieje uzasadnione przypuszczenie, że w lokalu znajdują się rzeczy lub wartości należące do dłużnika, 
• komornik wykonuje czynności zgodnie z art. 814 kpc, 
• w razie potrzeby wzywa Policję, zwłaszcza gdy spodziewany jest opór. 

Uprawnienia komornika są więc szerokie, ale jednocześnie podlegają kontroli sądowej, w tym prezesa sądu rejonowego. Przeszukanie lokalu firmy stanowi ważny element egzekucji, niezbędny zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik próbuje ukryć majątek w miejscach związanych z prowadzonym przedsiębiorstwem.