STAROSTA PRZEMYSKI

G.III.6821.23.2025 Przemyśl, dnia 9 lutego 2026 r.

D E C Y Z J A

Na podstawie art. 104 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), w związku z art. 8 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1454),

odmawiam

uznania za mienie gromadzkie nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 553 o powierzchni 0,68 ha, położonej w obrębie Chołowice, gmina Krasiczyn.

Uzasadnienie

Dla przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie jest prowadzona księga wieczysta w Sądzie Rejonowym, natomiast w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Przemyskiego jako właściciel figuruje Skarb Państwa.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, za mienie gromadzkie mogą zostać uznane wyłącznie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne położone na terenach wiejskich, które:

stanowiły mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem oraz
przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane przez mieszkańców wsi.

Decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 2 i 3 stanowią mienie gromadzkie, wydaje starosta, przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do starosty jest wojewoda. Decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza istniejący stan prawny.

Materialnoprawne przesłanki kwalifikacji mienia gromadzkiego uregulowano poza ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, poz. 303 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 tego rozporządzenia przez mienie gromadzkie należy rozumieć mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191), tj. do dnia 29 września 1954 r., stanowiło majątek dawnych gromad - jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe.

Decyzja o uznaniu nieruchomości za mienie gromadzkie może zostać wydana wyłącznie wobec mienia należącego do gromady, a nie wobec mienia innego podmiotu. Potwierdza to art. 25 ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 35, poz. 294), zgodnie z którym ustawa ta nie naruszała stosunków prywatnoprawnych, w szczególności praw własności i innych praw rzeczowych.

W toku postępowania zebrano i przeanalizowano materiał dowodowy pochodzący z Powiatowego Zasobu Geodezyjno – Kartograficznego oraz archiwalnych rejestrów gruntów, z którego wynika, że :

1. W archiwalnym rejestrze gruntów z 1964 r., wpisanym do składnicy geodezyjnej w dniu 4 listopada 1964 r. pod nr 276/9/2/64, działka nr 553 o pow. 0,6828 ha figuruje jako pozostająca we władaniu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Olszanach – jako droga dojazdowa. Wskazanie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Olszanach jako władającego wynika z ówczesnego podziału administracyjnego oraz właściwości miejscowej organów gromadzkich i nie oznacza położenia nieruchomości w miejscowości Olszany. Przedmiotowa działka nr 553 była i jest położona w miejscowości Chołowice. Określenie „droga dojazdowa” odnosi się wyłącznie do sposobu faktycznego użytkowania nieruchomości i nie stanowi dowodu jej przynależności do majątku gromadzkiego ani istnienia tytułu własności po stronie gromady. Samo władanie nieruchomością przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej nie jest równoznaczne z przysługiwaniem gromadzie prawa własności ani nie stanowi dowodu, że nieruchomość stanowiła mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów obowiązujących przed dniem 29 września 1954 r.

2. W archiwalnym rejestrze gruntów z 1974 r. dla działka nr 553 o pow. 0,68 ha, jako właściciel wskazany jest Skarb Państwa, a jako władający - Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych.

3. W operacie nr 3954-8/2008 (id. P.1813.2008.1511) odnaleziono Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia 10 września 1954 r. numer L.DZ.RL.IV/4/28/54, wydane na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR, jak również wydane do niego zaświadczenie z dnia 21 listopada 1969 r. nr Rg-611a/289/69. Z dokumentów tych wynika, że działka nr 553 położona w miejscowości Chołowice przeszła skutecznie na własność Skarbu Państwa. Z przeprowadzonego wówczas postępowania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu wynika, że nieruchomość należała do osób przesiedlonych do ZSRR lub została uznana za opuszczoną i niezajętą w związku z akcją przesiedleńczą. Okoliczność ta jednoznacznie wskazuje, że nieruchomość ta nie miała charakteru majątku gromadzkiego. Fakt wydania orzeczenia w dniu 10 września 1954 r. nie oznacza, że przed tą datą nieruchomość mogła stanowić mienie gromadzkie, albowiem z materiału dowodowego wynika, iż była ona wcześniej własnością prywatną, a więc nie stanowiła majątku gromady ani nie była objęta wspólnym użytkowaniem mieszkańców wsi.

Organ dokonał również oceny materiału dowodowego przedłożonego wraz z wnioskiem Wójta Gminy Krasiczyn z dnia 21 sierpnia 2025 r., w szczególności pisemnych oświadczeń mieszkańców wsi Chołowice: Jana Wojtowicza, Henryka Szubana oraz Moniki Maciołek, a także dokumentacji fotograficznej obejmującej działkę nr 553.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w sprawach dotyczących ustalenia istnienia mienia gromadzkiego pierwszorzędne znaczenie dowodowe mają dokumenty urzędowe oraz inne źródła archiwalne, pochodzące z okresu funkcjonowania dawnych gromad, pozwalające na jednoznaczne ustalenie tytułu prawnego do nieruchomości oraz sposobu jej użytkowania w wymaganym okresie. Dowody osobowe, w tym zeznania świadków lub oświadczenia mieszkańców, mogą mieć jedynie charakter pomocniczy i nie mogą zastępować dowodów z dokumentów.

Zgromadzone w niniejszej sprawie orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia 10 września 1954 r. nr L.DZ.RL.IV/4/28/54 oraz zaświadczenie z dnia 21 listopada 1969 r. nr Rg-611a/289/69 mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i korzystają z domniemania autentyczności oraz prawdziwości, które nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania.

Wobec powyższego organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Wójta Gminy Krasiczyn z dnia 6 października 2025 r. o przeprowadzenie dalszych dowodów w postaci przesłuchiwania kolejnych świadków oraz przeprowadzenia oględzin nieruchomości. Wnioskowane dowody oraz oględziny nie mogłyby prowadzić do ustaleń dotyczących tytułu prawnego nieruchomości ani sposobu jej użytkowania w okresie sprzed dnia 29 września 1954 r., a zatem nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie oznacza obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę, jeżeli zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, a dalsze dowody nie mogłyby prowadzić do odmiennych ustaleń.

Organ rozważył całokształt materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a. i uznał go za kompletny, spójny oraz wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy bez naruszenia zasady prawdy obiektywnej.

Przedmiotowa działka nr 553 nie spełnia żadnej z przesłanek uznania jej za mienie gromadzkie, gdyż nie stanowiła majątku dawnej gromady ani nie była wspólnie użytkowana przez mieszkańców wsi przed dniem 29 września 1954 r.

Na tle ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych przyjmowano, że mienie gromadzkie stawało się własnością Państwa. W niniejszej sprawie jednak przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło nie na podstawie tej ustawy, lecz na podstawie odrębnego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z 1954 r.

Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji.

Stosownie do art. 8 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, niniejsza decyzja zostanie podana do publicznej wiadomości poprzez:

wywieszenie na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Przemyślu oraz Urzędu Gminy Krasiczyn,
publikację w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Przemyślu oraz Urzędu Gminy Krasiczyn,
publikację w prasie o zasięgu lokalnym,
podanie do wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.

Przedmiotowe mienie podlega regulacji w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, co wymaga potwierdzenia decyzją Wojewody.

Pouczenie

Od niniejszej decyzji służy stronom prawo wniesienia odwołania do Wojewody Podkarpackiego za pośrednictwem Starosty Przemyskiego, w terminie 14 dni od daty jej otrzymania.

Przed upływem terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna.

Z upoważnienia STAROSTY

Naczelnik Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru

mgr inż. Magdalena Bajda